Doka (donkere kamer)
Van analoog doka naar digitaal doka
Nikon Capture NX2, Adobe Lightroom, etc
versus
Adobe Photoshop & Co
Zie ook:
Mijn workshops Nikon
Capture NX2
en Adobe Photoshop Lightroom
voor het optimaliseren van je foto's.
En Nikon
NEF (RAW) met Tips & info -
camera-instellingen -
startinstellingen - printinstellingen -
"kiekjes" met NEF
Mijn analoog tijd
Vanaf 1974 had ik een nogal uitgebreide donkere kamer voor het
ontwikkelen en afdrukken van zwart/wit- en kleurenfoto's, dia's ontwikkelen en ook
kleurafdrukken
van dia's maken (ontwikkelcentrales deden dat toen alleen in Z/W).
Ook werkte ik met orthochromatische en panchromatische vlakfilm, gewoon in
de vergrotingskoker stoppen en belichten met flitsers. Soms ook als
contactafdruk, film onder, negatief of tekening boven, glasplaat er op en dan
met de vergrotingskoker belichten. Mijn vergrotingskoker, een eenvoudig type met een
wel zeer goede Rodenstock lens, gebruikte ik dus ook als
reproductiecamera.
Het meeste van de gebruikte chemicaliën moesten uit Engeland en USA
komen (Ilford/Agfa/Kodak).
Bij de vakfotograaf, waar ik mijn bestellingen deed, viel ik al snel
op; vraag van de vakman met een grote fotostudio en eigen lab.: wat
doe toch met die, ons onbekende, chemicaliën en andere materialen?
Toen zijn we bevriend geraakt.
De resultaten waren best goed, of eigenlijk meer nogal bijzonder, al moest ik vaak opnieuw beginnen. Ik was soms wel 6 (lange) avonden bezig met één stukje film. Voor mijn portemonnee was het niet zo gunstig, dure materialen en vaak lange levertijden en hoge verzendkosten. Ook voor mijn nachtrust was het niet zo best daar ik meestal niet van ophouden wist. Nog even dit en ook dat nog even uitproberen..... dingen als één of meermaals nabelichten tijdens het ontwikkelen (pseudo-solarisatie), tussen kopieën maken voor omkeren (W/Z -> Z/W), ..... Het probleem met het te lang doorgaan zat natuurlijk in de diverse baden die je steeds weer moest klaarmaken, verwarmen, leegmaken en schoonmaken.
Daarnaast was het ook niet echt gezond werken en je moest ook nog eens, op een nette manier, van de verbruikte chemicaliën zien af te komen (tegenwoordig kun je dat bij de gemeente inleveren of komen ze het zelfs periodiek ophalen).
Digitaal ontwikkelen en afdrukken
Dat is
in principe nog steeds het zelfde als vroeger, maar wel veel
makkelijker, sneller, minder gevaarlijk en heel goedkoop. Want naast
dat je geen films, chemicaliën en papier meer hoeft te kopen is de
aanschaf van een goed programma heel wat goedkoper als het inrichten
van een goede DoKa.
Doordrukken en tegenhouden (plaatselijk meer en/of minder belichten)
en horizontaal en vertikaal scheef afdrukken (horizon recht zetten
en perspectief correctie) en natuurlijk uitstippen (vroeger
retoucheren met pen en penceeltje).
Voor je nachtrust is het ook een stuk beter, midden in een bewerking
kun je stoppen om later weer verder gaan.
Waarom in RAW opslaan en niet Jpeg of Tiff?
Dat is heel eenvoudig, RAW is de ruwe data zo als die door de
cameracensor is gezien (hoeveelheid licht per pixel gemeten). Buiten
kleurschifting in RGB wordt er niets toegevoegd of weggelaten. Als
er compressie wordt toegepast dan is dat een vorm zonder verlies van
informatie.
Er zit dus meer informatie in als in welk ander opslagformaat dan
ook, tevens is de kleurruimte veel groter (12bits/kleur of meer).
Windows en Jpeg is 8bits/kleur, dat is voor kleuren R, G en B elk maximaal
256 waarden. Bij 12bits/kleur is dat 4096 waarden per R, G en B. Dus
heb je ook heel veel meer marge voor correcties zonder al te veel
verlies aan details.
Daarnaast kun je in RAW ook de belichting tot wel twee stoppen (één
stop is meestal 3 sluiter/diafragma-klikken), plus
of min, corrigeren, iets wat bij Jpeg en Tiff absoluut onmogelijk
is.
Nikon Capture NX2,
Adobe Photoshop Lightroom, ..... versus Photoshop & Co
Tegenwoordig is het een weelde, die digitale doka's, om je
digitale negatieven (RAW) te ontwikkelen (digitaal negatief
is een "aangeboren" benaming, net als het gaspedaal in een
elektrisch voertuig).
Er is een zee aan programma's voor fotobewerking beschikbaar maar de
meeste zijn niet geschikt voor de diverse RAW-formaten. Ook wordt
Adobe Photoshop veel gebruikt maar dat is eigenlijk meer een, wel bijzonder
goed, programma voor manipulaties, dus om je artistieke kunsten mee
tentoon te stellen.
Het digitaal ontwikkelen en afdrukken is een set van, min of meer,
globale bewerking en daar heb je helemaal geen Photoshop & Co voor
nodig. Ook Adobe heeft dat een paar jaar geleden ingezien en kwam
met Photoshop Lightroom op de markt. Mooie naam
trouwen: Lichte Kamer.
Beter kun je het door de camera aanbevolen programma voor het
bewerken van RAW-data gebruiken.
Er zijn diverse universele digitale doka's, zoals Adobe Photoshop
Lightroom, die goed bruikbaar zijn. Toch kun je, naar mijn mening,
beter voor het door je camera aanbevolen programma kiezen. Door
patenten en onvolledige of geen rechten is het meestal onmogelijk om
er alles uit te halen wat er bij de RAW-data in de camera is
opgeslagen.
Bijvoorbeeld: Bij Nikon Capture NX2 heb je een reeks van
instellingen en aanpassingen die je in geen enkel ander programma
zult vinden.
Gebruik je meerdere cameramerken dan is Lightroom misschien wel een goede
keuze. Je hoeft dan maar één programma goed onder de knie te krijgen, maar dan kun je het uiterste er
net niet
uithalen.